حسينقلى خان شقاقى

22

خاطرات ممتحن الدوله ( فارسى )

بيمارى مىگويند كه در پشت سم اسب توليد شده و باعث ناراحتى آن حيوان مىگردد . شايد علت اصلى نام‌گذارى قسمتى از ايل كرد كه بعدا به آذربايجان شرقى نقل مكان نموده و به نام ايل شقاقى يا ايل كرد شقاقى موسوم شده چنين است . بهرحال آنچه از اين ملاقات علاوه بر كسب اطلاعات دربارهء تاريخچهء ايل شقاقى نصيب بنده شد ، افتخار بستگى با خاندان ضرغامى است كه به شرح يادشده از اعقاب مرحوم جعفر قلى خان شقاقى كه يكى از چهارده برادر صادق خان شقاقى معروف در زمان سلطنت آقا محمد خان است بوده و عمو - زادهء جد پدرى اينجانب مىباشد . ( رجوع شود به نسب‌نامه ) منطقهء سكونت ايل شقاقى آنچه از مندرجات كتب موجود تاريخى مستفاد مىشود ، ايل كرد شقاقى بخصوص از به دو شروع فرمانفرمايى و سلطنت شاهنشاهان صفويه در آذربايجان شرقى در سرزمينى كه از : شمال به كوههاى سبلان ، از شرق به كوههاى طالش و آربوداغ ، از جنوب به كوههاى بزغوش و از غرب به كوههاى سهند است و دشت وسيع سراب و گرمرود را تشكيل مىدهد ساكن بوده‌اند . مركز ايلخانى آنها در سراب و گرمرود يا ايشلق بوده است . ايل شقاقى به علت تعصب شديد مذهبى و علاقه و ايمان به سادات ، همواره در پيروى و اطاعت از سلاطين صفويه كوشا و ساعى بوده و هميشه مورد توجه و جزو فداييان سلاطين صفويه بوده‌اند و در تمام اردوكشىهاييكه بر ضد كشور عثمانى و روسيه و تركستان آن‌زمان انجام شده ، شركت داشته رشادتها و جانفشانىهاى فراوان نموده و ايلخان ايل شقاقى يكى از سركردگان مورد اعتماد آنها بوده است . در كتاب تاريخى عالم‌آراى عباسى كه در سال 1025 الى 1037 هجرى قمرى در سىامين سال سلطنت شاه عباس كبير توسط مورخ معروف اسكندر بيك تركمان ( 968 - 1043 هجرى قمرى ) نوشته شده در جلد سوم صفحه 1086 جزو اسامى ارباب مناصب عاليه در زمان سلطنت 38 ساله شاه عباس كبير نام ميران ايل كرد شقاقى را ثبت نموده است . در صفحهء 1088 اينطور شرح داده : « چون در ايام فرماندهى حضرت گيتى ستانى فوج و ايلات كثير از طبقهء توفيق اسلام و سعادت غلامى اين درگاه ملائك مقام يافته اكثر از عهد صبى در ظل مرحمت و سايه تربيت آن حضرت نشو و نما يافته و به اطوار حميده‌اش آشنا گشته استعداد امارت و قابليت مناصب خانى و مراتب سلطانى بهمرسانيده بودند ، لذا بعضى از امراء قزلباش و حكام ممالك كه از جهان فانى به عالم جاودانى ارتحال نموده در ميان آنها اويماق كسى كه شايستگى تربيت و تفويض منصب عالى امارت داشته باشد نبود . يكى از غلامان خاصه شريفه را به وفور عدالت و كاردانى و شجاعت و دليرى و جانسپارى در راه ولينعمت از اقران ممتاز بود به امارت آن ايل و قشون و لشكر و حكومت آن الكاء تعيين مىشدند و از اين طايفه 21 نفر در حين ارتحال آن حضرت مرتبه ايالت و خانى و مرتبه امارت و سلطانى سرافراز داشتند . از آن جمله على جان سلطان شقاقى مير ايل و از امراء ايل